Умнуллубат сырдык ымыы

Евгений Евтушенконы кытта көрсүhүү 2016 сыл бэс ыйын 7 күнүгэр Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет государственнай театрыгар буолбута. Бу нуучча ньургунун кытта көрсүhүү тыына элбэх саха дьонун өйүгэр-сүрэҕэр умнуллубат сырдык ымыы буолан сөҥөн олордоҕо.

Биhиги атааннаах-мөҥүөннээх, аньыылаах-харалаах үйэбитигэр маннык сырдык санаалаах, киhини киhи, дьону дьон диэн үрдүктүк тутан, бастатан ааттыыр, соннук олоҕун сүрүннүүр киhи хаалбыта, баара да буолуо дуо, – диэн саарбахтыы саныыр кэммитигэр Кини күлүмүрдүү түспүтэ. Хас биирдии эппит тыла, аахпыт хоhооно, бар дьоннуун үллэстибит санаата-оноото мин сүрэҕим-быарым ортотунан киирэрэ. Бааллар эбит үтүө дьон! Аан дойду аhыҥас санаалаахтара. Бу олоххо, субу аттыбытыгар. Оо, үөрбүппүн, долгуйбуппун эриэхсит. Соччонон ыараханнык, дууhаны тургутардыы ниhирдик иhиллибитэ кини суох буолбутун, барбытын туhунан сурах. Муус устар бастакы күнүгэр.

Евгений Александрович үрдүк поэзиятын туhунан этэр тустаах билии-көрүү да, өй-санаа да кэрэгэй. Арай саханы долгуппут «Алмазы и слезы» хоhооно дириҥ философскай ис хоhооннооҕун этэн аhарыым. Сороҕор, Евтушенко айдарыылаах буолан, чэ сахалыы ойуун диэххэ, сир аннынааҕы дэлби тэбиилэр оҥоhуллуохтарын эппит, эбэтэр, бу дэлби тэптэриилэр саха омукка сыhыаны көрдөрбүттэрин нуучча омук суобаhа буолан этиттэрдэҕэ дии саныыгын. Дьиҥэр, айымньы Саха эрэ туhунан буолбатах – икки атахтаах, иннинэн сирэйдээх барытын, киhи, личность туhунан, алмаас эрэ туhунан эппэт – сайдыы, техническай сайдыы туhунан этэр. Сир Ийэ хайа да иэнигэр киhи киhини баттыыр буоллаҕына ол цивилизация үhү дуо?! Ханна баран иhэрий киhи-аймах?

Оттон саханы, Саха сирин кини таптаабыта. Ол айымньыларыттан уонна… бу хаартыскалартан көстөр. Орто Халымалар барахсаттар «Евгений Евтушенко бачча кэлбитигэр норуоту кытта көрсүhүү биэчэр тэрийбэтилэр», – диэн былаастарга хомойо санаабыттарын ахталлар. Ол Москва сирэйин-хараҕын кэтии олорор марионетка былаас дьаhала буолаахтыа. Бэл мин, ааспыт үйэ 80-с сылларыгар Суруйааччы союhугар үлэлии сылдьан, кини туhунан обкомнар омнуолааҕы этэллэрин истэрим. Ону ааhан, Твардовскай кэлэн барбытын кэннэ тута Москваҕа аhыы утаҕы алыс сөбүлүүр киhи эбит диэн үҥсүү суруйбут дьон буоллахпыт, биhиги, сахалар барахсаттар. Оннук эмиэ баара. Кырдьаҕас көлүөнэ интеллигенция билэр. Онтон соторутааҕыта Евгений Евтушенко бэйэтэ: «Суох мин диссиденнээбэтэҕим. Былаас миигин күөмчүлээбэтэҕэ», – диэн телевизорга кэпсии олорорун истибитим. Барытын уйара. Хара өлүөр диэри.

Зоя ПЕТУХОВА